Wie zorgt er voor de loyale mantelzorger?
Mantelzorg lijkt een vanzelfsprekendheid te zijn, maar hoe vanzelfsprekend is mantelzorg eigenlijk? We ontmoetten Mirjan Hijink uit Winterswijk, die 27 jaar voor haar oma zorgde. Uit loyaliteit met haar moeder en overleden opa kreeg ze als vanzelf die levenstaak. Tot het elastiekje knapte. Ze schreef er een boek over.
‘Ik denk dat ik een jaar of vijf was toen het zinnetje ‘Mirjan doet dat wel’ onder mijn huid kroop. Het werd mijn levensscript. Ik wist niet beter. Mijn oma is de moeder van mijn moeder. Mijn moeder is enig kind en ik had al jong het gevoel dat ik hen beiden moest helpen, dat ik hen gelukkig kon maken. Het is een taak die ik van mijn overleden opa onbewust heb overgenomen. Ik geloof wel dat familiesystemen zo werken.
Loyaliteit
Mijn oma belde me soms wel twintig keer per dag op. Ik overdrijf niet. Ze was heel veeleisend en het was nooit genoeg wat ik deed. Als ik vier keer in de week langsging, moest het vijf keer zijn. Als ik vijf keer kwam, eiste ze een zesde dag. Ik was altijd met haar bezig, ook als ik niet fysiek bij haar was. Ik was bang voor haar en haar vervelende opmerkingen. Als ik maar deed wat ze wilde en dan net een beetje extra, dan bleef het rustig. Onze levens waren intens verweven. Niet omdat ik liefde voor haar voelde, nee, het was pure loyaliteit naar mijn overleden opa en mijn eigen moeder, die niet in staat was die zorg te dragen.
“Er knapte iets in me. In blinde woede heb ik haar bij de keel gegrepen”
Man met de hamer
Vier jaar geleden knapte er iets in me. Na weer een sneer van mijn oma heb ik haar in blinde woede bij de keel gegrepen. Ik? Ik die altijd lacht en nooit boos is? Ik? Voor wie nooit iets te veel is? Ik dacht: Als ik hiertoe in staat ben, is iedereen hiertoe in staat. Pas toen voelde ik dat ik jarenlang al mijn grenzen was overgegaan. Mijn hele leven was erop gericht om gezien te worden en mijn loyaliteit was daarom grenzeloos. Er was geen ik of jij meer, er was alleen maar ‘wij’. Dan komt op een dag de man met de hamer die je een grens laat voelen. Ik was kapot en raakte voor de tweede keer burn-out.
We noemen loyaliteit vaak iets positiefs, maar het gaat over binding niet over verbinding. Als je vanuit liefde loyaal bent, dan is er nog niet veel aan de hand. Maar loyaliteit kan alle grenzen doen vervagen. Bij mij zit de loyaliteit voor mijn familie zo diep dat ik me niet meer vrij kon bewegen. Ik was een figurant in mijn eigen verhaal geworden.
Vertellen geeft lucht
Ik ben het allemaal gaan opschrijven in mijn boek ‘Niets meer te geven’. Daardoor kon ik met afstand naar mijn eigen patronen kijken. Ik heb me zo lang geschaamd voor eigen behoeftes. Als ik bijvoorbeeld een keer ‘nee’ zei als mijn oma eiste dat ik langs zou komen, dan voelde ik me zo schuldig. Soms heb je iemand nodig die tegen je zegt: ‘Dit is niet normaal, dit is niet vol te houden.’ Mijn verhaal mag er nu zijn en dat lucht enorm op. Ik zou dit aan elke mantelzorger willen meegeven: vertel jouw verhaal en luister naar het verhaal van een ander. Ja, vertel het niet vertelde verhaal.’
Mirjam Hijink schreef haar mantelzorgervaringen op in ‘Niets meer te geven’. Het boek laat je op een andere manier kijken naar mantelzorg. Het opent je ogen voor de complexiteit van zorgen en voor de kracht van samen. Het geeft mantelzorgers erkenning, biedt werkgevers en zorgprofessionals inzicht en moedigt iedereen aan om anders te kijken en (mee) te doen. Het boek is hier te bestellen.